Vanaf 20 januari 2027 wordt de nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 van toepassing. Voor fabrikanten van trilplaten en trilstampers betekent dit onder andere meer aandacht voor de risico’s van mechanische trillingen, de manier waarop trillingen worden gemeten en de informatie die hierover aan gebruikers moet worden verstrekt.
Voor professionele gebruikers zijn vooral hand-armtrillingen (HAV) belangrijk. Trilplaten en trilstampers brengen tijdens het werk bewust sterke trillingen over op de ondergrond. Tegelijkertijd moet de overdracht van trillingen naar de bediener zo veel mogelijk worden beperkt.
Swepac ontwikkelt verdichtingsmachines waarbij niet alleen slagkracht en verdichtingsresultaat centraal staan, maar ook ergonomie, trillingsdemping en het beperken van de belasting voor de gebruiker.
Wat is de nieuwe Machineverordening 2027?
De nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG. De verordening bevat essentiële gezondheids- en veiligheidseisen voor het ontwerp en de bouw van machines en wordt vanaf 20 januari 2027 van toepassing.
Voor fabrikanten betekent dit dat risico’s al tijdens het ontwerp van een machine moeten worden beoordeeld en zo veel mogelijk moeten worden beperkt. De verordening gaat daarbij uit van de stand van de techniek: wanneer risico’s technisch kunnen worden verminderd, moet daar bij het ontwerp rekening mee worden gehouden.
Voor machines die door een gebruiker met de hand worden bediend of geleid, zijn trillingen een belangrijk onderdeel van deze veiligheidseisen.
Wat betekent HAV?
HAV staat voor Hand-Arm Vibration, oftewel hand-armtrillingen. Het gaat om de trillingen die via de handgreep van een machine worden overgedragen op de handen en armen van de gebruiker.
Bij trilplaten en trilstampers ontstaat deze trilling door het verdichtingsmechanisme. De machine moet voldoende energie aan de ondergrond overbrengen om effectief te kunnen verdichten, terwijl de overdracht naar de bediener zo beperkt mogelijk moet blijven.
Een lage HAV-waarde is daarom belangrijk voor:
- het beperken van fysieke belasting;
- het verbeteren van het werkcomfort;
- het verantwoord inzetten van machines gedurende de werkdag;
- het uitvoeren van een goede risicoanalyse;
- het beheersen van de dagelijkse blootstelling aan trillingen.
Nieuwe eisen voor trillingsinformatie
De nieuwe Machineverordening gaat verder in de informatie die fabrikanten over trillingen moeten verstrekken.
Voor draagbare en handgeleide machines moeten de gebruiksaanwijzingen informatie bevatten over de trillingen die aan het hand-armsysteem worden overgedragen. Daarbij gaat het onder andere om:
- de totale trillingswaarde van continue trillingen;
- de gemiddelde piekamplitude van de versnelling bij herhaalde schoktrillingen;
- de meetonzekerheid;
- de omstandigheden waaronder de metingen zijn uitgevoerd;
- de gebruikte meetmethode of de toegepaste geharmoniseerde norm.
Dat is bijzonder relevant voor trilstampers. Een trilstamper werkt immers met herhaalde verticale slagen. De nieuwe regelgeving vraagt daarom niet alleen aandacht voor continue trillingen, maar ook voor de piekamplitude van herhaalde schoktrillingen.
HAV bij een trilplaat
Ook bij een trilplaat is hand-armtrilling een belangrijk technisch aandachtspunt.
De trillingsenergie die nodig is voor het verdichten van zand, grind, funderingsmateriaal of bestrating wordt via het trilmechanisme opgewekt. De bediener houdt de machine via de stuurboom onder controle. De constructie van de stuurboom en de trillingsdemping bepalen mede hoeveel van de mechanische trillingen uiteindelijk bij de handen van de gebruiker terechtkomt.
Swepac besteedt daarom aandacht aan de combinatie van:
verdichtingskracht + machineontwerp + trillingsdemping + ergonomie.
Een concreet voorbeeld is de Swepac F82B. Voor deze accu-trilplaat wordt een HAV-waarde van circa 3,2 m/s²opgegeven.
Het assortiment van Swepac loopt van compacte accu-trilplaten tot zware elektrische trilplaten. De FB500B levert bijvoorbeeld 65 kN slagkracht bij een machinegewicht van circa 482 kg.
Dat laat zien dat hoge verdichtingskracht en aandacht voor de ergonomie van de bediener geen tegenstelling hoeven te zijn.
HAV is niet hetzelfde als de Arbo-blootstelling
Een belangrijk onderscheid is dat de Machineverordening en de Arbo-regels niet hetzelfde zijn.
De Machineverordening richt zich op de machine: hoe de machine wordt ontworpen, gebouwd, getest en welke informatie de fabrikant aan de gebruiker verstrekt.
De Arbo-regelgeving kijkt vervolgens naar de daadwerkelijke blootstelling van de werknemer tijdens het werk.
De bekende waarden van 2,5 m/s² als actiewaarde en 5,0 m/s² als grenswaarde hebben betrekking op de blootstelling van werknemers aan hand-armtrillingen en moeten niet worden verward met een algemene productgrens uit de Machineverordening.
Daarom betekent een HAV-waarde van bijvoorbeeld 3,2 m/s² bij een machine niet automatisch dat een medewerker acht uur lang aan precies 3,2 m/s² wordt blootgesteld. De dagelijkse blootstelling hangt ook af van de daadwerkelijke gebruiksduur en de omstandigheden waaronder de machine wordt gebruikt.
Waarom is HAV extra belangrijk bij trilstampers?
Bij een trilstamper is de situatie anders dan bij veel andere handgeleide machines.
Een trilstamper maakt gebruik van een snel bewegend slagmechanisme om verticale verdichtingsenergie aan de ondergrond over te brengen. Daardoor ontstaan niet alleen continue trillingen, maar ook herhaalde schokbelastingen.
De nieuwe Machineverordening vraagt daarom specifiek om informatie over de gemiddelde piekamplitude van de versnelling bij herhaalde schoktrillingen.
Voor professionele gebruikers betekent dit dat het bij het vergelijken van trilstampers verstandig is om niet alleen te kijken naar:
- slagkracht;
- machinegewicht;
- stampvoet;
- frequentie;
- vermogen;
maar ook naar:
- HAV;
- trillingsdemping;
- meetmethode;
- meetonzekerheid;
- daadwerkelijke gebruiksduur.
Swepac T60: benzine trilstamper
De Swepac T60 is een professionele benzine-trilstamper met een gewicht van 63 kg en een slagkracht van 16 kN. De machine heeft een vermogen van 2,9 kW en is leverbaar met een stampvoet van 19 of 23 cm.
De T60 is ontwikkeld voor werkzaamheden waarbij een trilplaat minder geschikt is, zoals het verdichten van sleuven, grond rond leidingen, funderingsstroken en andere moeilijk bereikbare plaatsen.
Bij een trilstamper is het belangrijk om de verdichtingsprestatie niet los te bekijken van de ergonomie. Een krachtige machine moet immers niet alleen effectief verdichten, maar ook verantwoord door de gebruiker kunnen worden bediend.
Swepac T60B: accu trilstamper
De Swepac T60B is de accuvariant van de T60. De machine weegt circa 62 kg en levert 17 kN slagkracht. De T60B heeft een vermogen van 2,7 kW en is leverbaar met een stampvoet van 19 of 23 cm.
De accu-uitvoering combineert de eigenschappen van een professionele trilstamper met de voordelen van elektrische aandrijving:
- geen lokale uitlaatgassen;
- lager geluidsniveau;
- geen motorolie;
- minder onderhoud aan een verbrandingsmotor;
- geschikt voor binnenstedelijke en slecht geventileerde werkomgevingen.
Swepac biedt daarnaast de T65B als zwaardere accu-trilstamper met 18 kN slagkracht.
De nieuwe generatie Swepac trilstamper
De ontwikkeling van nieuwe verdichtingsmachines gaat verder dan alleen de overstap van benzine naar accu.
Bij de ontwikkeling van de nieuwe generatie Swepac trilstamper staat ook de overdracht van trillingen naar de gebruiker centraal. Een nieuw, gepatenteerd werkingsprincipe is ontwikkeld met als doel een zeer lage HAV-belasting te realiseren. Deze modellen worden verwacht medio Q3 2026
Dat sluit aan bij de ontwikkeling van de Europese machinewetgeving: niet alleen de prestaties van de machine zijn belangrijk, maar ook het reduceren van risico’s voor de gebruiker.
Voor Swepac betekent dit:
krachtig verdichten waar dat nodig is, maar trillingen naar de bediener zo veel mogelijk beperken.
De nieuwe trilstamper wordt daarmee ontwikkeld vanuit een moderne visie op verdichtingskracht, ergonomie en veiligheid.
Accu trilplaten en HAV
Swepac heeft de afgelopen jaren veel ervaring opgebouwd met elektrische verdichtingsmachines. Het huidige programma omvat accu-trilplaten van compacte modellen tot zware machines met een slagkracht van 65 kN.
De compacte F82B heeft bijvoorbeeld een HAV-waarde van circa 3,2 m/s².
Voor professionele gebruikers is het interessant om bij de aanschaf van een elektrische trilplaat niet uitsluitend naar de accu, capaciteit en slagkracht te kijken.
Een goede vergelijking bestaat uit meerdere factoren:
1. Verdichtingskracht
Hoeveel kN levert de machine?
2. Machinegewicht
Hoeveel massa draagt bij aan het verdichtingsproces?
3. Frequentie
Hoe vaak wordt de verdichtingsenergie per seconde overgebracht?
4. HAV
Hoeveel trilling wordt via de bediening aan de gebruiker doorgegeven?
5. Ergonomie
Hoe is de stuurboom ontworpen en hoe wordt de machine bediend?
6. Gebruiksduur
Hoe lang wordt de machine daadwerkelijk door één persoon bediend?
Hoge kN en lage HAV: het doel van goed machineontwerp
Een veelgehoorde misvatting is dat een machine met een hoge slagkracht automatisch veel meer trillingen aan de gebruiker moet doorgeven.
Dat hoeft niet zo te zijn.
Het verdichtingsmechanisme moet de beschikbare energie zo effectief mogelijk naar de ondergrond brengen. Tegelijkertijd kan de constructie van de machine worden ontworpen om de overdracht van ongewenste trillingen naar de bediener te beperken.
Daarom is bij professionele verdichtingsmachines de combinatie van kracht en ergonomie belangrijk.
Een zware accu-trilplaat zoals de Swepac FB500B kan bijvoorbeeld 65 kN slagkracht leveren, terwijl de constructie, bediening en trillingsisolatie afzonderlijk moeten worden beoordeeld op hun effect op de gebruiker.
Wat betekent de Machineverordening 2027 voor de gebruiker?
Voor de eindgebruiker betekent de nieuwe regelgeving vooral dat fabrikanten meer informatie over machines en trillingen beschikbaar moeten stellen.
Dat maakt het gemakkelijker om machines technisch met elkaar te vergelijken.
Bij het aanschaffen of huren van een trilplaat of trilstamper is het daarom verstandig om te vragen naar:
HAV-waarde – meetmethode – meetonzekerheid – bedrijfscondities – schoktrillingen – gebruiksduur.
Een leverancier die uitsluitend een algemene term als “trillingsarm” gebruikt zonder meetgegevens te verstrekken, geeft aanzienlijk minder informatie dan een fabrikant die de trillingsprestaties technisch onderbouwt.
Wat verandert er voor Swepac-machines?
De nieuwe Machineverordening betekent niet dat vanaf 20 januari 2027 iedere bestaande trilplaat of trilstamper automatisch moet worden vervangen.
De regelgeving heeft betrekking op het op de markt brengen en in gebruik stellen van machines en op de verplichtingen van fabrikanten en andere economische marktdeelnemers.
Voor nieuwe machines moeten de toepasselijke eisen uit de Machineverordening worden meegenomen in onder andere de risicobeoordeling, technische documentatie, conformiteitsbeoordeling en gebruiksaanwijzing. De fabrikant blijft verantwoordelijk voor het aantonen van conformiteit met de toepasselijke eisen.
Voor Swepac betekent dit dat trillingen en ergonomie onderdeel zijn van het totale technische ontwerp- en veiligheidsproces.
Machineverordening 2027: wat moet je als aannemer weten?
Voor aannemers, stratenmakers, GWW-bedrijven en verhuurbedrijven zijn vooral vijf zaken belangrijk:
1. Vraag naar de HAV-waarde
Een machine moet niet alleen krachtig zijn. Kijk ook naar de trillingsbelasting voor de gebruiker.
2. Kijk naar de meetmethode
Een HAV-waarde heeft pas betekenis wanneer duidelijk is hoe en onder welke omstandigheden deze is gemeten.
3. Kijk naar de daadwerkelijke gebruiksduur
De dagelijkse blootstelling van een werknemer hangt mede af van hoe lang de machine daadwerkelijk wordt gebruikt.
4. Vergelijk machines op meer dan kN
Slagkracht is belangrijk voor het verdichtingsresultaat, maar zegt niet alles over de ergonomie.
5. Kies machines die vanaf de bron op trillingen zijn ontworpen
Een goed machineontwerp probeert ongewenste trillingen zo veel mogelijk te beperken voordat ze de gebruiker bereiken.
Veelgestelde vragen over Machineverordening 2027 en HAV
Wanneer gaat de nieuwe Machineverordening in?
Verordening (EU) 2023/1230 wordt vanaf 20 januari 2027 van toepassing en vervangt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG.
Wat is HAV?
HAV staat voor Hand-Arm Vibration. Het is de trilling die via een handgreep of bediening wordt overgedragen naar de handen en armen van de gebruiker.
Is HAV hetzelfde als de Arbo-grenswaarde?
Nee. De HAV-waarde van een machine is een producteigenschap. De Arbo-regels beoordelen de daadwerkelijke blootstelling van de werknemer gedurende het werk.
Welke informatie over trillingen moet vanaf 2027 beschikbaar zijn?
De nieuwe Machineverordening schrijft voor bepaalde handgeleide machines onder andere informatie voor over de totale waarde van continue trillingen, de gemiddelde piekamplitude bij herhaalde schoktrillingen en de meetonzekerheid. Ook moeten de meetomstandigheden en meetmethode worden vermeld.
Waarom zijn schoktrillingen bij een trilstamper belangrijk?
Een trilstamper werkt met herhaalde verticale slagen. Daardoor zijn naast continue trillingen ook herhaalde schoktrillingen relevant. De nieuwe Machineverordening benoemt hiervoor specifiek de gemiddelde piekamplitude van de versnelling.
Heeft een accu-trilstamper automatisch een lagere HAV?
Nee. Elektrische aandrijving betekent niet automatisch dat de hand-armtrilling lager is. HAV wordt bepaald door het totale machineontwerp, het trillingsmechanisme, de constructie en de trillingsdemping.
Waarom is een lage HAV belangrijk bij een trilplaat?
Een lagere overdracht van trillingen naar de bediener kan bijdragen aan het beperken van de fysieke belasting en het verbeteren van het werkcomfort. De daadwerkelijke blootstelling hangt vervolgens af van onder andere de gebruiksduur.
Welke Swepac-machines zijn relevant?
Binnen het Swepac-programma zijn onder andere de T60, T65, T60B, T65B en verschillende accu-trilplaten relevant wanneer HAV en ergonomie worden vergeleken. Swepac levert accu-trilplaten van compacte machines tot zware modellen met circa 65 kN slagkracht.
Swepac: verdichten met aandacht voor kracht én gebruiker
De toekomst van professioneel verdichten draait niet alleen om meer slagkracht of een grotere accu. Ook veiligheid, ergonomie, trillingsbelasting en informatie over de machine worden steeds belangrijker.
De nieuwe Machineverordening 2027 onderstreept die ontwikkeling.
Swepac combineert daarom krachtige verdichtingsmachines met aandacht voor elektrische aandrijving, ergonomie en trillingsdemping. Van compacte accu-trilplaten voor straatwerk tot zware elektrische machines met 65 kN slagkracht en van de T60B accu-trilstamper tot de nieuwe generatie trilstampers: het doel blijft hetzelfde.
Professioneel verdichten met maximale controle en zo min mogelijk onnodige belasting voor de gebruiker.
Wilt u een Swepac trilplaat of trilstamper vergelijken?
Wilt u weten welke Swepac machine het beste past bij uw werkzaamheden? Vergelijk de verschillende modellen op slagkracht, gewicht, frequentie, voetplaat, aandrijving en HAV of vraag een demonstratie aan bij Swepac Nederland.
