Emissievrij werken wordt de nieuwe standaard in de bouw en GWW. De Nederlandse overheid zet samen met gemeenten, provincies, waterschappen, opdrachtgevers en de bouwsector in op een schonere en emissieloze bouwplaats. Daarbij speelt niet alleen groot materieel een belangrijke rol. Juist klein en licht bouwmaterieel biedt vandaag al veel mogelijkheden om de uitstoot op de bouwplaats sterk te verminderen.
Een goed voorbeeld is de elektrische trilplaat. Waar voorheen vooral diesel- en benzinemachines werden gebruikt, zijn er inmiddels professionele accu trilplaten beschikbaar die ook voor zwaar verdichtingswerk kunnen worden ingezet.
De ontwikkeling gaat snel. Met elektrische trilplaten van 55 tot 65 kN slagkracht is emissievrij verdichten inmiddels ook mogelijk voor zware werkzaamheden in de GWW en wegenbouw.
Waarom emissievrij werken noodzakelijk is
De bouwsector heeft een belangrijke opgave om de uitstoot van stikstof, CO₂ en fijnstof terug te dringen. Bouwmachines leveren een bijdrage aan deze uitstoot. Daarom werkt de overheid samen met de sector aan het programma Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB).
Het SEB-convenant is in 2023 ondertekend door onder andere het Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten, brancheorganisaties en opdrachtgevers. Het doel is om stapsgewijs toe te werken naar een schonere en uiteindelijk emissieloze bouwplaats.
Daar komt een tweede belangrijk aspect bij: de gezondheid van werknemers.
Dieselmotoremissie, oftewel DME, is schadelijk voor de gezondheid. Daarom moeten werkgevers blootstelling aan kankerverwekkende stoffen op de werkplek voorkomen of zoveel mogelijk beperken. Het vervangen van een dieselmachine door een elektrisch alternatief kan daarbij een belangrijke maatregel zijn.
Emissievrij werken gaat dus niet alleen over klimaat en stikstof. Het gaat ook over gezond werken, schonere lucht en een betere werkomgeving.
Klein materieel heeft een grotere impact dan vaak wordt gedacht
Bij de verduurzaming van de bouw wordt vaak gekeken naar grote graafmachines, shovels en andere zware machines. Dat is begrijpelijk: deze machines hebben krachtige motoren en verbruiken veel brandstof.
Toch mag de impact van klein materieel niet worden onderschat.
Er zijn in Nederland enorme aantallen kleine mobiele werktuigen in gebruik. Denk aan trilplaten, trilstampers, kleine graafmachines, pompen en andere machines. Juist doordat deze machines in grote aantallen worden gebruikt, hebben ze gezamenlijk een aanzienlijke impact op de totale emissies van de bouwsector.
Onderzoek binnen het programma Schoon en Emissieloos Bouwen laat zien dat lichte en kleine mobiele werktuigen een belangrijk aandeel hebben in de emissies van bouwmaterieel. De overheid kiest daarom bewust voor een route waarbij lichter materieel eerder emissieloos wordt dan zwaarder en specialistisch materieel.
Dat maakt klein materieel een logische eerste stap bij het verduurzamen van een machinepark.
Begin met machines waarvoor elektrisch al kan
Een volledige transitie naar emissieloos werken hoeft niet van vandaag op morgen plaats te vinden. Een slimme aanpak is om eerst te kijken naar machines waarvoor een goed elektrisch alternatief beschikbaar is.
Een elektrische trilplaat is daarvan een uitstekend voorbeeld.
Een trilplaat wordt vaak gebruikt in stedelijke gebieden, bij straatwerk, in sleuven, rondom woningen en gebouwen en op locaties waar veel mensen direct in de omgeving aanwezig zijn. Op dergelijke plaatsen heeft het voorkomen van lokale uitlaatgassen direct voordelen.
Met een elektrische trilplaat zijn er tijdens het gebruik geen uitlaatgassen. Daarnaast is elektrisch materieel doorgaans stiller dan materieel met een verbrandingsmotor.
Voor bedrijven die nu nog volledig met dieseltrilplaten werken, kan de overstap naar accu-aangedreven verdichtingsmachines daarom een praktische eerste stap zijn naar een emissievrij machinepark.
Zware elektrische trilplaten: 65 kN is geen toekomstmuziek
Emissievrij werken betekent niet dat je moet inleveren op prestaties.
Dat is belangrijk voor professionele stratenmakers, aannemers en GWW-bedrijven. Een elektrische machine moet niet alleen schoon zijn, maar ook het werk kunnen uitvoeren waarvoor de machine wordt ingezet.
De nieuwste generatie zware elektrische trilplaten laat zien dat dit inmiddels mogelijk is.
De Swepac FB500B levert maar liefst 65 kN slagkracht en is ontwikkeld voor zware verdichtingswerkzaamheden. De machine beschikt over een 7,5 kWh Lithium-Ion accupakket en is bedoeld voor professioneel gebruik waar krachtige verdichting noodzakelijk is.
Ook de Swepac FB400B biedt met 55 kN slagkracht een zware elektrische oplossing voor onder andere GWW-, grond- en bestratingswerkzaamheden.
Daarmee wordt duidelijk dat elektrisch verdichten allang niet meer beperkt is tot lichte straatwerkzaamheden.
Van lichte accu trilplaat tot zware 65+ kN elektrische trilplaat: voor steeds meer toepassingen is een emissievrij alternatief beschikbaar.
SEB 2028: een belangrijk moment voor de bouw
Voor bedrijven die actief zijn in de bouw en GWW is 2028 een belangrijk jaar.
Binnen de Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen wordt toegewerkt naar een steeds groter aandeel emissieloos materieel. Voor convenantpartners die het SEB-convenant op basisniveau hebben ondertekend, geldt vanaf 2028 dat licht materieel tot 56 kW emissieloos moet zijn. Ook voor stationair materieel tot 560 kW en bestelauto’s gelden vanaf 2028 emissieloze eisen.
Ook het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) speelt hierbij een belangrijke rol. Sinds 1 januari 2024 geldt bij bouw- en sloopwerkzaamheden een emissiereductieplicht. Initiatiefnemers moeten maatregelen nemen om de uitstoot van stikstofverbindingen naar de lucht te beperken.
Voor bedrijven betekent dit dat het verstandig is om niet te wachten tot 2028.
Wie nu begint met het vervangen van conventioneel klein materieel door elektrische machines, kan de overgang stap voor stap maken.
Gemeenten en overheden hebben een belangrijke rol
Niet alleen aannemers krijgen met deze ontwikkeling te maken. Ook gemeenten, provincies, waterschappen en andere publieke opdrachtgevers spelen een belangrijke rol.
Het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen is juist opgezet als samenwerking tussen de Rijksoverheid, medeoverheden, marktpartijen en opdrachtgevers. Publieke opdrachtgevers die het convenant hebben ondertekend, spreken af om bij aanbestedingen emissie-eisen te stellen aan het materieel dat wordt ingezet.
Voor gemeenten betekent dit dat emissievrij materieel steeds belangrijker wordt bij GWW-projecten, onderhoudswerkzaamheden en andere aanbestedingen.
Voor aannemers betekent het dat investeren in emissievrij materieel niet alleen een duurzaamheidskeuze is, maar steeds vaker ook een strategische keuze voor toekomstige projecten.
Het DME-besluit: waarom diesel steeds kritischer wordt bekeken
Ook vanuit arbeidsomstandigheden is er een duidelijke ontwikkeling.
Dieselmotoremissie (DME) staat bij de Nederlandse Arbeidsinspectie hoog op de agenda vanwege de gezondheidsrisico’s. Werkgevers moeten blootstelling aan kankerverwekkende stoffen voorkomen en de risico’s zo veel mogelijk aan de bron aanpakken.
Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een algemeen wettelijk verbod op dieselmachines en de verplichting om werknemers tegen DME te beschermen.
Er is niet één algemeen verbod waarmee alle dieselmachines vanaf een bepaalde datum verboden zijn. Wel geldt dat werkgevers moeten beoordelen of blootstelling aan DME kan worden voorkomen. Wanneer een elektrisch alternatief technisch beschikbaar is, is de vervanging van een dieselmachine een verplichting.
Voor klein materieel zijn die alternatieven inmiddels volop beschikbaar.
Verstandig kiezen: begin klein, denk groot
De transitie naar emissievrij bouwen hoeft dus niet te beginnen met de grootste machine op het bedrijf.
Juist klein materieel kan een slimme eerste stap zijn.
Een elektrische trilplaat heeft een duidelijke functie, wordt vaak langdurig en intensief gebruikt en komt regelmatig op locaties waar omwonenden en werknemers direct met de uitstoot en het geluid van machines worden geconfronteerd.
Door bijvoorbeeld een dieseltrilplaat te vervangen door een elektrische trilplaat, kan een bedrijf direct ervaring opdoen met emissievrij werken. Vervolgens kan het elektrische machinepark stap voor stap worden uitgebreid.
En met zware elektrische trilplaten van 55 tot 66 kN hoeft ook het zware verdichtingswerk niet buiten beschouwing te blijven.
Emissievrij werken begint vandaag
De bouwplaats van de toekomst wordt schoner, stiller en emissieloos. De overheid heeft met SEB, het Bbl en andere maatregelen een duidelijke richting uitgezet. Tegelijkertijd ontwikkelen fabrikanten steeds krachtigere elektrische machines.
De vraag is daarom niet meer of elektrisch materieel beschikbaar komt.
De vraag is welke machines u vandaag al elektrisch kunt inzetten.
Voor veel bedrijven is het antwoord eenvoudig: begin met het klein materieel.
Een elektrische trilplaat is een concrete en direct toepasbare stap. En dankzij machines zoals de Swepac FB400B met 55 kN en de FB500B met 66 kN slagkracht kan inmiddels ook zwaar verdichtingswerk emissievrij worden uitgevoerd.
Emissievrij werken begint niet pas in 2028. Het begint met de keuzes die vandaag worden gemaakt.
Kies voor emissievrije verdichting
Swepac Nederland levert een complete lijn elektrische trilplaten voor professioneel gebruik, van lichte accu trilplaten tot zware machines met 65+ kN slagkracht.
Wilt u weten welke elektrische trilplaat past bij uw werkzaamheden?
Bekijk de elektrische trilplaten van Swepac of neem contact op voor advies en een demonstratie.
