Een handsondeerapparaat wordt veel gebruikt om snel en relatief eenvoudig inzicht te krijgen in de draagkracht en opbouw van de bodem. Tijdens het sonderen wordt de weerstand gemeten die de grond biedt tegen het indringen van de sondeerconus. Deze gemeten waarde moet vaak worden omgerekend naar eenheid of parameter die in de praktijk wordt gebruikt, zoals conusweerstand in MPa of draagkracht in kN/m².
Daarvoor wordt gebruikgemaakt van een omrekentabel.
Wat meet een handsondeerapparaat?
Bij handsonderen wordt meestal gemeten:
- Kracht (F) die nodig is om de conus in de grond te drukken
→ meestal in Newton (N) of kilogram (kg) - Conusoppervlak (A)
→ vast, bijvoorbeeld 10 cm² of 15 cm²
De belangrijkste afgeleide waarde is de conusweerstand (qc).
Formule voor conusweerstand (qc)
De basisformule luidt:
qc = F / A
Waarbij:
- qc = conusweerstand (N/mm² of MPa)
- F = gemeten kracht (N)
- A = oppervlak van de conus (mm²)
Omrekening van kg naar Newton
Omdat veel handsondeerapparaten in kg worden afgelezen:
F(N) = kg x 9,81
Voorbeeldberekening
Gegeven:
- Gemeten belasting: 50 kg
- Conusoppervlak: 10 cm²
Stap 1 – kg naar Newton
50 x 9,81 = 490,5 N
Stap 2 – cm² naar mm²
10 cm² = 1000 mm²
Stap 3 – conusweerstand
qc = 490,5 / 1000 = 0,49 MPa
👉 De conusweerstand bedraagt 0,49 MPa.
Praktische omrekentabel (conus 10 cm²)
Onderstaande tabel wordt veel gebruikt bij handsonderen met een 10 cm² conus.
| Gemeten belasting (kg) | Kracht (N) | qc (MPa) |
|---|---|---|
| 10 kg | 98 N | 0,10 |
| 20 kg | 196 N | 0,20 |
| 30 kg | 294 N | 0,29 |
| 40 kg | 392 N | 0,39 |
| 50 kg | 491 N | 0,49 |
| 75 kg | 736 N | 0,74 |
| 100 kg | 981 N | 0,98 |
Van conusweerstand naar draagkracht (indicatief)
In de praktijk wordt de conusweerstand vaak vertaald naar een indicatieve draagkracht van de grond. Een veelgebruikte vuistregel:
Qd ≈ 2 x times qc
Waarbij:
- qd = toelaatbare draagkracht (MPa)
Voorbeeld
Bij qc = 0,5 MPa:
Qd = 2 x 0,5 = 1,0 MPa (= 1000 , kN/m²)
⚠️ Let op: dit is een indicatie. Voor ontwerpdoeleinden zijn normen (zoals NEN 9997 / Eurocode 7) leidend.
Waarom is een omrekentabel belangrijk?
Een goede omrekentabel:
- voorkomt rekenfouten in het veld
- maakt resultaten direct interpreteerbaar
- zorgt voor vergelijkbaarheid tussen metingen
- versnelt besluitvorming bij funderingskeuzes
Voor aannemers, grondonderzoekers en leveranciers van sondeerapparatuur is dit een essentieel hulpmiddel.
Conclusie
De omrekentabel van een handsondeerapparaat vormt de brug tussen ruwe meetdata en praktische bodemkennis. Door het correct toepassen van formules en tabellen krijg je snel inzicht in de bodemgesteldheid en draagkracht, zonder complexe meetapparatuur.